دو تا عکس از شهرستان قصرقند از بالای کله کوه

                        این پست ثـابــت است.

     

 

 

معرفی الفبای زبان بلوچی

 

ا ب پ ت ٹ ج چ د ڈ

ر ڑ ز ژ س ش ک گ

ل م ن و ه (ھ) ء ی ے

 

همزه در سیستم املایی بلوچی به چهار شكل متفاوت بكار ميرود:
١- همزه (بدون علامت)
٢- همزه فتحه ای (با علامت فتحه روی همزه)
٣- همزه كسره ای (با علامت كسره زير همزه)
٤- همزه ضمه ای (با علامت ضمه روی همزه)

خلاصه قواعد اين سيستم بشرح زير است:
‌- " ث، ح، خ، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق" از حروف الفبای بلوچی حذف ميشوند.
املاء كلمات عربی بجز اسامی عربی حفظ نميشود (نقض قاعده قبلی)
- پسوند ء (همزه فتحه ای) á برای اسم، مصدر، ضمير، قيد و حروف اضافه كه معمولا بعنوان علامت مفعولی استفاده ميشوند، بكار ميرود. مثال:
كتاب ء بيار "كتاب را بياور". ولی سيدهاشمی معتقد است كه ترء " تورا"، شمارء "شمارا"، مارء "مارا" از اين قاعده پيروی نميكنند و بايد بصورت "ترا، شمارا، مارا" نوشته شوند.
- ء (همزه كسره ای) بعنوان علامت ملكی: شپ ء نيم، نيمه شب.
- يای نسبت در ماتی زبان " زبان مادری".
- ے / ئے بعنوان علامت نكره ، مردے "مردی" ، ورنائے "جوانی".
- ئے شناسه فعل (دوم شخص مفرد)، تو روئے "تو ميروی" تو ئے "تو هستی".

- ئے (همزه كسره ای) بعنوان علامت ضمير پيوسته سوم شخص مفرد. مثلاً " ڈگارئے كشت" زمين را كاشت. هرچند كه " ڈگارئے" در بعضی لهجه ها بصورت " ڈگاری" تلفظ ميشود ولی بنظر وی از آنجاييكه "ی" قبلاً بجای "يای نسبت" بكارگرفته شده، فرم " ڈگاری" مناسب نيست.
ء (همزه ضمه ای) بجای "و" در "من ء تو" من و تو.- ‌اے (علامت فتحه روی الف) ، حرف ندا
- ‌اے (علامت كسره زير الف) ، علامت ضمير اشاره، "‌اے مرد" اين مرد
‌- يں، پسوند صفت، "سهريں سوپ" سيب سرخ
- اں علامت جمع، "كتاباں" كتابها. در حالت جمع علامت مفعولی ء (همزه فتحه ای) حذف ميشود. مثال: "كتاب ء بوان" كتاب را بخوان ولی "كتاباں بوان" كتابها رابخوان.
- شناسه فعل (اول شخص مفرد) "اں" به فعل می چسبد، مانند شتاں رفتم ولی ساير شناسه ها جدانوشته ميشوند، ازجمله در "شت انت" يعنی رفتند.
- علامت فعل امر و نفی به فعل متصل است، "بوان" bewán بخوان، "موان" mawán نخوان.
- گذاشتن علامت سكون بر روی حرف اول كلمه اگر دو حرف بيصدا در اول كلمه واقع شوند. بايد توجه داشت كه اين قاعده فقط برای حرف اول كلمه صدق ميكند و به ساير بخشهای كلمه تعميم داده نميشود. ابداع اين روش بخاطر آنست كه در بلوچی دو حرف بيصدای متوالی ميتوانند در اول كلمه واقع شوند مانند "برات" brát برادر، "ترند" trond تند، سريع. امری كه در فارسی اتفاق نمی افتد.

چـــاربـنــد از عمر خیام با ترجمه موزون بلوچی

چــــــــاربــــنـــــــــد

عـــــمــــــر خیام

------------------

کریم بلوچ - تهل

زند ءِ اے کاروان ، هیرانی گوئز ایت

سرپَد بئے دمانے که شادهانی گوئز ایت

ساقی وتی مَٹ ءِ هیال ءِ باندات چے کنئے

بیار پُریں پیالهے، شپ نمانی گوئز ایت

********

این قافله عمر عجب میگذرد

دریاب دمی که با طرب میگذرد

ساقی غم فردای حریفان چه خوری

پیش آر پیاله را که شب میگذرد

*************
*************

وَش مَست شرابجاه ءَ چه گوئست اوں من شپ

دیست پیرے شراب ءِ کونزگ ءَ گوں لـُڈ و کـَپ

گوئشت اوں : نیست پیر ترا هُدا چه شرمے

گوئشت ئی : بکشگ چه هدا انت شراباں وَر لـَپ لـَپ

***********

سرمست به میخانه گذر کردم دوش

پیری دیدم مست و سبوئی بر دوش

گفتم ز خدا شرم نداری ای پیر

گفتا کرم از خداست می نوش خموش

*********
*********

روچے انت وَشیں و مولم نه گرم انت و نه سارت

هـَؤر پـُلانی دیم شودگ ءَ ، دَنزاں بارت

زرد پـُل ءَ په گوانک انت کـُلی وتی دلی درد

ترندآپ دوا انت پمن ، پیکه وارت

*************

روزیست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد

ابر از رخ گلزار همی شوید گرد

بلبل به زبان حال خود با گل زرد

فریاد همی زند که می باید خورد

**********
**********

 

ادامه نوشته

بیا او مرید

بیا او مرید، بیا او مرید، بیا او مرید دیوانگیں
بیا بیا کہ دیوانے کنوں، مولانگ و مستانگیں

سوتکگ ترا عشقءِ زراب، مارا غماں کرتگ کباب
تو ھانلءِ درداں زرئے، ما پہ وطن جانانگیں

 چاکر تئی دوستءَ پلت، چما دگہ ڈنگاں وطن
تو سر پہ شیدائی شتئے، ما پیھناں زنداگیں
 

تو ھانلءَ اِشت و شتئے، ماڑیءَ میریں چاکرءِ
ما ھانلءِ ملکءَ ندوں، جوریں بدان دلمانگیں
 

اِشتے وطن پہ مکہءَ، لوچیں ملنگاں گوں شتے
مئے مکہ و ماس اِنت وطن، نیلوں وطن شاھانگیں
 

پردیس تو ماں مکہءَ، شیئراں زھیرنالیں جتئے
ما کپتہ زندانءِ تھا، شیئراں جنوں رندانگیں
 

ھجرءِ چہ درد و دوریاں، بند بند وتی داغ داتگے
مئے بند و بنداں سوھتگنت، جوریں بدان مستانگیں
 

تو زرتہ کچکول و عصا، کوڑیں جھاں داتگ یلہ
در کپتگوں سربازیءَ، ماپہ پڑا مردانگیں
 

فرق ھچ نہ اِنت میگ و تئی، دردءَ و زردءِ آچشءَ
تو ھانلءِ عشقءَ گنوک، ما پہ وطن دیوانگیں
 

ماں شیئرو عشقءِ دپتراں، دانکہ جھان ھست اِنت توئے
ما ھم جھانءَ یات بوں، مں مجلساں پروانگیں
 

پُلیّں مرید، پُلیّں مرید، بیا گوں فقیری باطنءَ
گوشدار شیئراں شکّلیں، گوشتگ نصیر دیر زانگیں

نمیرانین گلخان نصیر

رَمَـضـان ءِ بَـرکَـت

ادَبی هکیم
--------------------------------------------
چـونـاهـی (رمـضـان)ءِ مُـبـارکـیـں مـاهءِ بَـرکَـت سَـکّ بـازاَنـت اے مُـبـارَکـیـں مـاه اللهءَ پَـہ مـئـی گـُـنـاهـانـی شـودَگ ءُ پـہ مَـئـی دلانـی سَـپـا ءُ سَـلّـہ کـنَـگ جـواں کُـرتَـگ پَـمـشءَ مـارا اے مـاه چَـہ آدگے مـاهـاں گـیـشـتـر دوسـت دارَگ ءُ ازّت دیَـگ لـوٹ ایـت ، بـوُت کَـنـت کِـہ چَـہ اے مـاهءِ دوسـت دارَگ ءُ ازّت دیَـگءَ الله مَـئـی زنـدءَ گـیـشـتـر بَـرکَـت مـاں بـہ کَـنـت.
مـاں رَمَـضـانءِ مـاهءَ دُزّے مـاں نـیـکـیـں مَـردے ءِ لـوگءَ پَـہ دزّی یے کـنـگءَ شُـت لـوگءَ دگے کَـس مـاں نـیـسـت اَت آ نـیـکـیـں مَـرد نُـمـاز وانَـگءَ اَت دُزّ ءَ لـوگءِ اے سَـرءُ آسـر چـاراِت بـلے پَـہ دُزّگءَ هـچ نـیـسـت اَت ، رَنـدا دزّ دَرکَـپـگءَ لَـگّ اِت نـیـکـیـں مَـردءَ سَـلام تَـرّایـنـت ءُ گـوَشـت واجَـہ مَـنءَ پَـهـل کَـن کِـہ تـو گـوں هُـشـکـیـں دَسـتـاں رَوَگءَئَے ، بَـلے تـو بـیـا ادا مَـنـی گـورا مَـن تَـرا یَـکّ چـیـزّے دَیـاں تـاں کِـہ تـو ...گـوں هُــشـکـیـں دَسـتـاں مَـہ رَوئَے ، دُزّ وَشّ بـوُت آئـیءَ واجَـہءِ دَسـت گـپـت اَنـت ءُ چَـہ آئـیءَ پـهـلّـی لـوٹ اِت ، نـیـکـیـں مَـردءَ گـوَشـت مَـنـی گـورا هـچّ چـیـزّ نـیـسـت کِـہ مَـن تَـرا بـہ دَے اوں بَـلَے الله ءِ گـورا بـاز هَـسـت کِـہ مَـن چَہ الله چـیـزّاں تـرا بـے دَے اوں ، تـو بـیـا مَـنءُ تـو دو رُکـات نَـپـلءِ نُـمـاز وان ایـں ایـشـانـی شَـرّیءَ گـوں وَت بـہ بَـر ، دُزّءَ دو رُکـات نَـپـل وَنـت آئـیءِ دِل مـوم تَـرّاِت ءُ آرام گـپـت ، رَنـدا نـیـکـیـں مَـردءَ گـوَشـت نـوں اگـاں تـو رَوَے بُـرو دُزّءَ گـوَشـت نَـہ واجَـہ مَـنءَ بـلّ کـہ دگے دو رُکـات نُـمـاز نَـپـل بُـوانـاں ، پَـدا آ نُـمازءِ کَـنَـگءَ گـُلائـیـش بـوُت اَنـت تـاں کہ شَـپ آسَـر بـوُت رَنـدا نـیـکـیـں مَـردءَ گـوَشـت نوں اگـاں تـو لـوٹے کـہ بـہ رَوئَے گـڑا بُـرو دُزّءَ گـوَشـت نَـہ واجَـہ مَـنءَ بـلّ کِـہ تـئـی گـورا بـانـدات روچَـگ بـہ بـاں واجَـہ تَـئـی گـورا مَـنءَ دُنـیـا ءُ دُنـیـاءِ آسَـرءِ دوئـیـں مُـزّ رَسَـگءَ اَنـت ، نـوں شُـمـا بـچـاراِت کِـہ مـاں رَمـضـانءِ مُـبارَکـیـں مـاهءَ وَشّـگـَـپـی ءُ وَشّ آتـکـی چـوں پُـرّ بَـرکَـت اَنـت آ واجَـہءِ وَشّ گَـپـی ءُ وَشّ آتـکـی دُزّءِ سـلّـیـں زنـدءَ بَـدَلّ کُـرت ، شُـمـا دُوا بـہ کَـن اِت کـہ الله مَـن ءُ شُـمـارا چـہ اے پُـرّ بَـرکَـتـیـں مـاهءِ بَـرکَـتـاں بـے بَـهـر مَـہ کَـنـت (آمـیـن).

کوتاه در مورد آهـوران

مناطق مختلف جغرافيايي چه آنهايي كه از دير باز دهن به دهن گشته و به اكنون رسيده­ اند چه آنهايي كه هم اكنون نامگذاري مي­ شوند غالبا وجه تسميه حقيقي دارند. بعضي از آنها بدون تغيير خود را از گذر تاريخ عبور داده­ اند و بعضي هم با اندكي تغيير در تلفظ خود را همچنان نشان مي­ دهند. آهوران يكي از اين مناطق جنوبي بلوچستان است. اين نام گذاري به علت فراواني وجود آهو، كل، بز، قوچ و ميش در اين منطقه بوده كه تاكنون نيز خود نمايي مي­ كند و به اين نام شهره گشته است. و اما محدوده آهوران، در اصطلاح عرف محلي مردم ساكن منطقه، ناحيه­ اي وسيع كه در شمال شهرهاي نيكشهر و قصرقند و جنوب ايرانشهر و بمپور و غرب شهرستان سرباز و شرق منطقه لاشار را شامل مي­شود به آهوران موسوم است. منطقه­ اي كه شامل دهستان­هاي چانف در شمال و مهبان در جنوب و رودخانه بزرگ كاجو از سرچشمه­ هايش گرفته تا نزديكي قصرقند، منطقه­ اي مرتفع و خوش آب و هوا كه بيش100آبادي بزرگ و كوچك داراي سكنه را در بر مي­ گيرد اين منطقه بين شهرستان­ هاي نيكشهر، ايرانشهر و سرباز تقسيم شده است و ساكنين آن نيز با هر سه شهرستان ارتباط و قرابت فاميلي نزديكي دارند.

آهوران قبل ازانقلاب: اين منطقه قبل از انقلاب و زماني كه خوانين در بلوچستان براي خود قلمرو حكومتي تشكيل داده بودند محل حكومت طايفه مباركي بود. اين طايفه در مركز اين منطقه يعني چانف ساكن بودند. اين طايفه در زمان عيسي­ خان مباركي يكي از قدرتمندترين طوايف خوانين در جنوب بلوچستان بودند بطوري كه قلمرو نفوذشان تا نزديكي نيكشهر يعني روستاي كشيك راشامل مي­ شد و از طرف ديگر روستاي هيچان كه در چند ده كيلومتري نيكشهر قرار دارد تحت تسلط عيسي­ خان مباركي بود كه تاكنون نيز تعدادي از بازماندگان اين طايفه در هيچان سكونت دارند و ار سوي ديگر نيز تا نزديكي­ هاي كشكور واقع در سرباز توانسته بودند تسلط خود را حفظ كنند همچنين اين طايفه بر كل رودخانه كاجو تا نزديكي قصرقند و در شمال تا نزديكي بمپور و ايرانشهر نفوذ خود را به رخ مي­ كشيد اين نفوذ بي_مثال باعث شده بود كه آهوران به منطقه­ ي وسيعي اطلاق گردد.

معرفی نخستین فرماندار شهرستان قصرقند

مهندس ˈحاتم ناروئیˈ روز سه شنبه ۲۹ اسفند ۹۱ با سفر به شهرستان قصرقند در جمع مسوولان و معتمدان و ریش سفیدان طوایف، ˈکورش محمدیˈ را به عنوان نخستین فرماندار این شهرستان معرفی کرد.
شهرستان تازه تاسیس قصرقند با سه بخش مرکزی، ساربوک و تلنگ در جنوب زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع شده است.

قصرقند از سال 1318 به عنوان مرکز بخش تعیین شده و تاکنون از توابع شهرستان نیکشهر بوده است.

در این آیین ˈمجید خواجه داد فهرجیˈ، ˈاسماعیل بلیده ایˈ و ˈمحمد شاهوزهیˈ به ترتیب به عنوان نخستین بخشداران مرکزی، ساربوک و تلنگ شهرستان قصرقند معرفی شدند.

سیر تحول شعروادبیات بلوچی

 

به نام خدا

سیر تحول شعروادبیات بلوچی

پژوهشگر: عبدالسلام بزرگ زاده

1- تاریخچه کتابت و نگارش زبان بلوچی
زبان بلوچي در دوره‌هاي قديم بصورت كتابت درنيامده بلكه فقط بلوچها بصورت شفاهي با اين زبان تكلم ‌كرده‌اند و گاهي شعراي بلوچ حماسه‌ها و داستانهاي اين قوم را شفاهاً سروده‌اند و اين اشعار سينه به سينه نقل شده است.
در خصوص اينكه زبان بلوچي از چه زماني بصورت رسمي مطرح و كتابت شد و به نگارش درآمد، شعرا و معدودي از روحانيون و نويسندگان بلوچ در قديم به زبان بلوچي نوشته‌اند. كتاب مقدس قرآن به زبان بلوچی ترجمه شده و رادیو کراچی در سال 1949 ميلادي شروع به پخش برنامه به زبان بلوچي کرده و بعد از آن راديو كوئته پاكستان و راديو زاهدان نیز اين كار را كرده اند . می توان گفت از اين به بعد زبان بلوچي بصورت رسمي‌تر در آمده كه تهيه كنندگان و گويندگان شروع به نوشتن به زبان بلوچي نموده اند ، هم ‌اكنون صدها كتاب و ماهنامه به زبان بلوچي منتشر شده و می شود.
يك نويسنده انگليسي به نام هيوزبُلر در كتاب «اطلاعات جغرافيايي منطقه‌اي» 1908 ميلادي چاپ بمبئي در صفحات 81 تا 82 مي‌نويسد: بعضي از نويسندگان بلوچ نوشته‌هاي خود را به زبان بلوچي نوشته‌اند و به آنها دَپتَر (كتاب يا تاريخ) مي‌گويند. چند جلد از اين كتابها در موزه كتاب لندن موجود مي‌باشد. يكي از اين كتابها نوشته اوتمان كلتمي رند بلوچ مي‌باشد كه در تاريخ 1763 ميلادي نوشته شده است. اين كتاب در سال 1861 ميلادی توسط پروفسورایچ ایچ ولسن استاد دانشگاه اكسفورد به موزه كتاب لندن هديه شده است. موضوع اين كتاب ضرب المثل و داستان و شعر بلوچي است. كتابي دیگر نوشته ميركمال خان گچكي بلوچ مي‌باشد که در سال 1872 ميلادي نوشته شده و به كاپيتان اسميل میل هديه داده شده و اسميل ميل در سال 1885 ميلادي به موزه كتاب لندن هديه كرده است.
همچنین كتاب گرامر زبان بلوچي نوشته ی موكلرمان انگلیسي در تاريخ 1877 ميلادي در لندن چاپ شده و در موزه كتاب لندن موجود مي‌باشد.
همانطور که از نظر گذشت زبان بلوچي از تاريخ 1763 ميلادي به بعد به صورت مكتوب درآمده اما به صورت امروز فراگير نبوده و اگر كتابهايي هم به زبان بلوچي نوشته شده در دسترس همگان نبوده و فقط در موزه‌هاي كتاب يافت مي‌شده است.
این در حالي است كه هم اكنون كتب زيادي به زبان بلوچي نوشته شده و حتي كتابهايي از فارسي و اردو توسط مترجمين بلوچ به زبان بلوچي ترجمه و به چاپ رسيده است، در مورد نحوه نگارش زبان بلوچي نيز اقداماتي صورت گرفته كه براي افراد غيربلوچ بسيار مفید هستند و كمك مي‌كند تا بهتر و آسان‌تر بتوانند به تحقيق و پژوهش در زبان و ادبيات بلوچی بپردازند.

ادامه نوشته

مرد مڑاه داریں په مَڑاه مـُرتاں

 

مرد مڑاه داریں په مَڑاه مـُرتاں
تـَنک دَپپں قبرانی مَیار بیتاں

دنیا ءِ شـَهدیں لذت اِش اِشتاں

دپتراں راج ءِ نام دار بیتاں

دائمی زند و په وشیں باندات ءَ

مرگ ءِ گوں امبازاں ، گور ءَ رُپتاں

بے دل و دَپ چَٹیں نگن پنڈاں

دژمن ءِ دست ءَ وَش مهار بیتاں

په چرپیں چانیگ و زَر ءِ هوشام ءَ

مَرکب ءَ شیطان ءِ سوار بیتاں

ڈالر و نوٹ و ووٹ ءِ شوهاز ءَ

میر و سردار ءِ ربـّـال یار بیتاں

دیم ءِ ٹـِک چــِت گوں باجوی کرداں

دُژمن ءِ دمب ءَ گوں هوار بیتاں

مات ءِ ربـّال ءَ بے بُنیں زردار

دُژمن ءِ پَوج ءِ راهچار بیتاں

سارت و هونکیں ساهگ وش کـُوشیں

په منا سوچوکیں لوار بیتاں

هون منی راج ءِ سرمچارانی

تـِلملیں بامسار ءَ هوار بیتاں

چاپ و چَوگان انت صوبه خانانی

بے دلیں روباه نرمزار بیتاں

پیر کوه سوراپ سهر چَکیں مُرگاپ

لاش شهیدانی مرت و مار بیتاں

آشوب ءِ مستاگ سوب گوربام ءِ

هانـُل ءِ جیگ ءِ پُل و هار بیتاں

دروهیت حسن دوستین ءَ گلیں مریم

( بلے ) میر تلانگ لجـّانی میار بیتاں

نام ئی درپشیت ماں دپتراں راج ءِ

بے دل ءِ پیشانیگ ءِ سگار بیتاں

منـــــی وطــــن

منی وطن

منی وطـــن یک پچیں دیارے
منی وطن دشت و کوھسارے
منی وطـــــن کیچگ و تیابے

منی وطن پٹ و ریگزارے
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــــن بگجتانی کھچر
منی وطن شوانگانی بندر
منی وطــــــــن بزگرانی ھنکیں
منی وطن کوچیانی پژدر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منـــی وطن کلگانی تصویر
منی وطن میتگانی زمزیر
منــــی وطن کنگرانی بازار
منی وطن سرگلانی شمشیر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــن معدن ھزانگ
منی وطن زر و سھرءِ چانگ
منی وطن نپتءِ سیاھیں ساوڑ
منی وطن پمن درءِ دانگ

منی وطــــن ھرچی است منی إنت
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

میر گلخان نصیر ـ کراچی ۲۱ جولای ۱۹۶۵

 

 

دو آهنگ از ملا کمالان هـــوت

سلام دوستان

دو آهنگ از ملا کمالان هوت واسه تون گذاشتم حتما دانلود کنید و گوش بدید ...

در ضمن نظـــر یادتون نــــره ...

 

ردیف	موضوع	لینک دانلـــود
۱	پیدایش انسان	دانلــــــــود
۲	قیامت	دانلــــــــود

لَـهـتـے مَـردُم اے گـَپ ءُ گـالانـی بُـنـدر ءَ نَـہ زانـت

 

لَـهـتـے مَـردُم اے گـَپ ءُ گـالانـی بُـنـدر ءَ نَـہ زانـت .
----------------------------------------------------
وَسِـرک = جَـن ءِ پـت اِنـت- مَـرد ءِ پـت اِنـت
وَسّـوُگ - وَسّـیـگ = جَـن ءِ مـات انـت- مَـرد ءِ مـات انـت
زامـات = جَـنـیـں چُـک ءِ لـوگ واجَـہ اِنـت - گـُـهــار ءِ لـوگ واجَـہ اِنـت
...

نِـشـار = مَـردیـں چُـکّ ءِ جَـن اِنـت - بـرات ءِ جَـن اِنـت.
وَسـرکّ زاتـک = جَـن ءِ بـرات اِنـت - مَـرد ءِ بـرات اِنـت
دُکـسـیـچّ = جَـن ءِ گـهـار اِنـت - مـرد ءِ گـُـهــار اِنـت
هَـپـوک = اولـی جَـن دومـی جَـن ءِ هَـپـوک اِنـت - دومـی جَـن اولـی جَـن ءِ هَـپـوک اِنـت
نـاکـو = پـت ءِ بـرات اِنـت- مـات ءِ بـرات اِنـت.
تـروُ = پـت ءِ گـُـهـار اِنـت- مـات ءِ گـُـهـار اِنـت
نـاکـوزاتـک = پـت ءِ بـرات ءِ چُـکّ اِنـت - مـات ءِ بـرات ءِ چُـکّ اِنـت
تـروُزاتـک = پـت ءِ گـُـهـار ءِ چُـکّ اِنـت - مـات ءِ گـُـهـار ءِ چُـکّ اِنـت
واسـتـار = جَـنـیـں چُـکّ ءِ نـامـگِـراِنت - گـُـهـار ءِ نـامـگِراِنت - آیـوکـیـں زامـات اِنـت.
دِشـتـار = مَـردیـں چُـکّ ءِ نـامـگِـراِنت - بـرات ءِ نـامـگِـراِنـت - آیـوکـیـں نـشـاراِنـت.

گوشـــکند

زالـے تَـبـیـب ءَ شُـت ، آئـی ءَ گـوَشـت هَـمُـکّ سـال مَـنـی لاپّ پُـرّ بـیـت بَـلَے دَنـیـگـا مَـن یَـکّ چُـکّـے نَـیـاورتَـگ ، تَـبـیـب ءَ آئـی ءِ لاپ ءِ سـونـوگـراپـی کَـشّ اِت ءُ چـاراِت ، تَـبـیـب ءَ گـوَشـت تَـئـی لاپ ءَ سَـے جَـنـیـن چُـکّ ءُ یَـکّ مَـردیـں چُـکّـے مـان اِنـت ، بَـلَـے مُـشـکِـل اِیـش اِنـت کـِہ مَـردیـن چُـکّ ءَ دَرآیَـگے راه داشـتَـگ آ گـوَشَـگءَاِنـت کِـہ مَـن وَتـی گـُـهـاران ءَ جـانـدَرا دَرکَـپَـگ ءَ نَیل اوں !.

پیردان لیـلوک

ليلو ليل كناں يَچيگ ءَ يَـچــيـگ ءَ لــيــلـو لــيــل كنــاں

ليلو ليل كناں يَچيگ ءَ گْهـتـريـں ليلوک پَـه تـو سـازيناں
...

ليلو ليل كناں يَچيگ ءَ پَـه شــيـركِنيـں گـالاں واپــيـنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ تَئى پـت شُـت ءُ مَـن تـرا چاريـناں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ گْــوانــزَگ ءَ چِـه تِــلاه سـاچـينـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ گــُلـے گْــوانــزَگ ءَ چَـنـــڈِيــــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ گْـوانـزَگ ءَ پَـه دْرهچـکے بَـنــدِيـنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ يَـچـــيگ ءِ گـريــوَگ ءَ ســاڑِيــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ سرَشــپ دانک بـانـگواه ءَ نازيــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ پَـه چَــم روک ءَ شــيــر ءِ واريـــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ مـَنــى شِــيــر ءُ مَـــــزار رُوديــــنــاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ پَـه گــُـلـے هَــنــار ءَ شَــــريــــنــاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ په گــُـلـے گـواتــام ءَ دِل بَـنــدِيــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ پَــه گـــوكــى روگــــن ءَ شــودينــاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ هِــنــى مُـــشــاں پـاد ءِ لَـهـمـِـينـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ سَـــگــــاريــں هَــپْــس ءَ سَــواريـنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ پـيـردان مِـيـتگ ءُ كـَـلَــگ چَـكــرينـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ راج ءِ مِــهــر ءُ دوســتـى مـيـچـيـنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ هَــنـچــوش كــه بـالاچ تـْرونـــديـــنـاں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ بـه وَپــس كه مَن تَئى شَپاں گوازيناں

ليلو ليل كناں بچيگ ءَ هَـــــمُــــک دَردے پَــه تـــو داريــنــاں
ـ
ليلو ليل كناں بچيگ ءَ كه تو مَــنـى دْراهــيـں راج ءُ پـيـريـنـاں

شعر دادشاه اثر مولانا عبداله روانبد پیشینی

جی مکران مام یلان

باتی مدام عیش و گلان

هنچو که صد برگین گلان

گون ناز و کهیب و گنگلان

پروا مبات تَی بلبلان

زهر چمب و دریا چینکلان

کشّنت په سوزی زیملان

نالنت چو نه بوگین نلان

تَی بچ گون شیری توکلان

جوش و خروش و ولولان

گرّ انت که ترّنت دیولان

گیران تَی زرین چنگلان

کیلَّی مدام گون همبلان

براهندگین هم گنگلان

پیندَی دو براگین سنّلان

پنجگ گون جارین ترامبلان

هنزار بندی درنگلان

ماتکوه و جکین چنبلان

زیان کنَی تلین یلان

بقیه در ادامه مطلب

ادامه نوشته

مَـنـی روچ سـاهِــگ ءُ شَـپ سـیَـہ تـهاراَت

سَــــیَــــد
******
ادَبی هَکیم
----------------------------------------
مَـنـی روچ سـاهِــگ ءُ شَـپ سـیَـہ تـهاراَت
...

چــــو دزّاں گــــردن ءَ ســــادے مُــــهــــاراَت

 

دل ءَ لــوٹ اِت بـہ جَــنـــت گــپّـے بـلـوچـی
زبـان شـهــدیـں مـاں دَپ هُـشـک ءُ پَلاراَت

 

دپ اوں زور دات بہ جَـنـت شَـیـرے بـلوچی
مَــنـــی شَــیـــر گــوں دَریــں گـــالاں اَواراَت

 

انـــاگـــاه ءَ بَــدَلّ بــــوُت اَنـــت مَـــنـــی روچ
هــمــا روچ آتــک کـہ مَــئـے وَهـــد ءَ وَداراَت

 

چَـہ آزمـان پـــریــشـتَـگے شـون کُـت هُدا ءَ
سَـــیَــد آتــک ءُ نَـــــدے بــــــــورءَ سَـــواراَت

 

بـلـوچـی یے چـت ءُ شُــشـت ءُ سَــپـا کُـت
پَـہ تــچــکــیــں ســیــاهَـــگ ءَ راج ءَ تَـواراَت

 

مـاں شَــهــرءُ مـیـتَـگـاں دوُریـں تَـچـاں بـوُت
گــوں نَـــدکـارءُ ادیـــب گِــــنــــــد ءُ گـــداراَت

 

بَـلـوچـی مَــئـے وَتـی شَـهـدیـں زبـان بـوُت
شَــــــرَپـــــــدارءِ دل ءُ جــــــان ءِ مَــــیــــاراَت

 

رهــادَگ گـــپــت گـُــلــیــں کـاروان بـلـوچـی
یَـــلــیـــں درّا گـــوں آبـــــــد هَـــم کَــتــاراَت

 

هَــمـــا روچــاں اَگــاں روچـگــر مَـہ گـپــتـیـں
تَـــنــے وَهــــد ءَ بَـــــلـــــوچـــی ءِ بُــهــــاراَت

 

چَــگـَــل داتَــــگ هَــکــیــم هــوریــں زبــان ءَ 
زُبــــــانــــے تــــــازی یـــے پــــاد ءِ لَـــپـــاراَت
---------------------------------------------

سیاه سوار بلوچ کیست؟

بر اساس مستندات تاریخی، قوم بلوچ یکی از اقوام اصیل ایرانی است. که موطن اصلی آنها نیز مکران (نام قدیم بلوچستان) زمین ذکر شده است. بلوچها در پیشینه تاریخی خود رشادتها و جانفشانیهای مختلفی را در صفحه تاریخ کهن ایران زمین به ثبت رسانده اند و نام آوران بسیاری از قوم بلوچ در پهن دشت ایران زمین خوش درخشیده اند.

در اینجا میخواهیم یکی از این دلاور مردان بلوچ را که نقش پر رنگی در ورود دین مبین اسلام به ایران داشته است را معرفی نمائیم.

شاید اندک کسانی از این جریان تاریخی خبر دارند که در زمان (یزد گرد)شاهنشاه ایران، وقتی سپاه اسلام سیل آسا رو به سوی ایران در حال پیشروی بود سپه سالار نامور ایران«سیاه سوار »که بلوچ بود با قبایل همراه خود مسلمان شد و در پایان دادن به حکومت ساسانیان نقش مهمی ایفا نمود و انتقام ستم هائی که این حکومت بر بلوچها روا داشته بود، راگرفتند.

بقیه در ادامه مطلب

ادامه نوشته

سرود ملت بلوچ

ضرب المثل بلوچ(بتل بلوچ)

 

به نام خدا

ضرب المثل را به زبان بلوچی بتل می گویند چند نمونه از ضرب المثل های بلوچی را در

 زیر با هم دیگر مرور می کنیم

برداشتی آزاد در مورد شون و معنای لفظی ضرب المثل ها را برای شما ذکر می کنم

و اگر دوستان اطلاعات بیشتری در مورد ضرب المثل ها دارند بفرمایند

 تا استفاده جامع تری از این ضرب المثل ها ببریم

آه جاه كه دل كشیت سر هشت و گِل كشیت = آنجایی که دلت می خواهد ...

آپ ء دُزی نمبگ چیر نه بیت= اگر آب بدزدی نم های آب پنهان نمی مانند

آ زهم كه پر جوهر انت دست نامردان بد گوهر انت = آن شمشیری که جوهرش بیشتره به

 دست افراد بی خاصیته

آکه دی دوستان په جفاهان رنج نه بان = آن چیزی را که دوستت بهت می گوید برات

سخت نیست

اُشتر ببو دور بچار هر مبو سُرمب مچار = ضرب المثل پر کاربردی است =شتر باش دور

 ببین ...

باز هبر دیوان ء تام ء بارت = زیاد حرف زدن باعث خستگی یک جمع می شود

برات ء بگند گُهار ء بگر= برادرش و ببین با خواهرش ازدواج کن

بی امیتئ سرا کس نساهیت = کسی که اهمیت نداشته باشه سر شو کچل نمی کنن

بیر په دیر نه رؤت = برای گرفتن انتقام هیچ موقع دیر نیست

برات اگان کور انت گوهار امیدوار انت = برادرش اگر کور است خواهرش هنوز بهش امیدوار است

پچّ په پچین نوك نبیت ماتے بدل ماتو نبیت = لباسی که پاره شده نو نمی شود جای

مادر هوو  نمی شود

پیر بئی میر نه بئی = پیر میشی ولی پولدار نمی شی

په هما کسا بمر که په تو تپ کنت = برای کسی بمیر که برات میمیره

تو بجن تژن و ببند بهتام په گشگ بنّام نبیت وشنام = تو هر چی می خواهیی بگی بگو

کسی که عزت و شخصیت داشته باشه با حرفای تو بدنام نمی شود

توکل ء مرد ء خدا یار انت = کسی که به خدا توکل می کند خدا همیشه با اوست

جوهر بلوچ ء غیرت انت = ذات و جوهر بلوچ غیرتش است

چه مردگین شیر ء زندگین روباه گهتر انت = از شیر مرده روباه زنده بهتره

چم وتی عیب ء کور انت = چشم عیب های خودش رو نمی بینه

چُکّ ء بدل چُکّ انت بلی براس ء بدل گار انت = جای فرزند ، فرزند میشه بذار جای برادر

  وخواهر پر می کنه

چمداری کچک ء سگتگ =برای کسی که می خواهید شخصیتش رو خرد کنید استفاده

 می شود = معنیش یه خورده سخته

داتگین دادانی پد ء نامرد جننت = چیزی که دادی برای  پس گرفتنش فقط نامردا برمی گردن

دل ء گون دل ء راه انت = دل به دل راه داره

دوری دوستی یی = دوری و دوستی

دست گون هّرء نه رسیت کرُگّ پالام کنت = ضرب المثل پر کاربرد=دستش به الاغ نمی رسه

 بچه الاغ ...

دلمانگی نه کُشیت کجینیت = چشم داشت یا انتظار تو رو از بین نمی برد بلکه باعث

 رنجشت می شود

دورغ په مرد ئ عیب انت = دروغ گفتن برای مرد عیب است

زهم ء تپ روت زبان ء تپ نه روت = می تونی سر شمشیر را کج کنی ولی نمی تونی

 جلوی زبان مردم را بگیری

ساد همد ء سد یت که بارگ انت = طناب از آنجایی پاره می شود که نازک تر است

سر بروت بلئ قول مروت = ضرب المثل معروف بلوچی است= بلوچ جونش را می دهد

ولی زیر قولش نمی زند

صبر ء بُن شیر کن انت = پایان صبر شیرین است

کاؤ کی بور راؤکی برو= ضرب المثل پر کاربردی است=فقط در زبان بلوچی معنی میده

 حتی نمی توان معنی لفظی هم براش نوشت

کبران کلمپوگ مان نیین=برای مواقعی که می خواهی کسی را تهدید کنی استفاده

می شود=قبرها خالی نیستند(معنیش توی همین مایه هاست)

گولو شُت کبگ ء رواجان وتی رواجی بیهال کت=ضرب المثل معروفی است=کلاغ می خواست

 طرز راه رفتن عقاب را یاد بگیرد راه و روش زندگی خودش رو فراموش می کند

گپ ء په خُدا بکن لت ء په برات ء بور=حرف تو برای رضای خدا بزن گرچه از برادرت کتک بخوری

لشکر ء جنوک آباد بیت بلی لاپ ء جنوک آباد نه بیت = کسی که یه ملک را به خاطر

رفاه مردم فتح می کند خوشبخت می شود ولی کسی که بر تو ظلم کند هیچ موقع

 خوشبخت نمی شود

لوگ ء مُهر کن همسایگ ء دُز مکن=ضرب المثل معروفی است=در حیاط خونتو قفل کن

 همسایتو دزد نکن

مرد په نام ء ءُ نامرد په نان ء مریت = مرد به خاطر نام میمیرد و نامرد به خاطر نان میمیرد

مدئی غریب ء مجن غریب ء = اگر به فقیر کمک نمی کنی بر او ظلم نکن

مرد گون مرد توک وارت=برای کسی که می خواهی تهدیدش کنی استفاده می شود =

می بینمت(توی این مایه ها)

نان ء دئیگ سک انت بلی صلاه ئی حق انت=ضرب المثل معروفی است=دادن نان سخته

 ولی تعارف حقه

وتی کُشیت روچ ء سر ء دؤر نه دنت=برای قانع کردن پسر برای ازدواج بادختر فامیل کاربرد دارد=فامیل می کشه ولی جسدتو زیر آفتاب نمی ذاره

هُرّی هُرّی کاسگی پُری=آزاد

 

منبع: گيتار چابهار

 

بلوچ و بلوچستان

واژه بلوچ و معناي آن از ديدگاه مورخان:

 

بیشترین ساکنان بلوچستان بلوچ ها هستند.  هرتسفلد نام بلوچ را برگرفته از رویة مادی واژه « برازاـ واچیا » BRAZA- VACHIYA ( فریاد بلند) که در زبان پارسی باستان نیز بدین گونه است، می داند و مُکلِر آن را برگرفته از واژه گدروسیا GEDROSIA در زبان یونانی کهن بلیو نام بلوچ را برگرفته از واژه « بالااِچا »BALAECH A دانسته و گیلبرتسن آن را برآمده از واژه سانسکری  « مالِچا » MALECHA  به معنی دون دین می داندجعفری واژه بلوچ را برآمده از به هم پیوستن دو واژه « پّهل » ( پهلوان ) فارسی و « اوچ » ( بلند ) سنسکریت به معنی پهلوان بُرز و بلند بالا دانسته و نوشته که جت ها که در زمان ساسانیان به بلوچستان آمدند و باشنده این دیار شدند آن گاه که تازه از راه رسیدگانی بلند بالاتر از خود را دیدند آنان را بلوچ نامیدند راولینسن نام بلوچ را دگرگون گشته نام بلوص شاه بابل دانسته و سایکس می نویسد که این گروه چون در سرزمین کوسان در خاور کرمان می زیستند کوسی و کوشی نامیده شدند و کوش و بلوص پس تر به گونه کوچ و بلوچ در آمد. از آن چه که آمد در می یابیم که بلوچ ها باشندگان بلوچستان امروز نبوده اند و به گمان پیرامون سال های پسین دوران فرمانروایی ساسانیان و سده های آغازین اسلامی پا بر این دیار نهاده اند.  از آن روست که باید ریشه نژادی آنان را جُست و سرزمینی را که آنان از آن به راه افتاده و به سرزمین امروزی خود آمده اند یافت.

بلوچ ها کیستند؟

مردمشناسان از نگاه اندام، اندازه جمجمه، گونه و رنگ چشم و مو آنان را هندوایرانی می دانند.  ایوانف ریشه و تبار بلوچ ها را ایرانی می داند اما نه به گونه ایرانی های خاوری و کُردها  و کرزن بر پایة برآیند پژوهش زبانشناسان زبان بلوچ ها را از شاخه ایرانی زبان های هندواروپایی دانسته است.  زبان بلوچی از گروه زبان های ایرانی باختری است و با زبان ایرانی میانه و پارتی خویشاوند است.  خویشاوندی بلوچی با زبان های شمال باختری ایران می تواند راهی برای یافتن خاستگاه آنان باشد.

:گيلان خواستگاه كوچ و بلوچ

بلوچ ها و کوچ ها چگونه در کوهستان های کرمان پدیدار شدند؟  در فتوح البلدان بلاذری و تاریخ طبری که در  سده های دوم و سوم نگاشته شده اند به هنگام نگاشتن رویدادهای کرمان یادی از کوچ و بلوچ ها نمی رود.  پس بی گمان آنان در آن زمان در کرمان نمی زیسته اند.  کجا بوده اند؟ برخی در این تلاشند که آنان را باشنده شمال خاوری ایران در مرز شمالی خراسان بدانند و می گویند که آنان در برابر تازش هیاطله از سرزمین و زیستگاه خود گریخته و رو به جنوب نهاده اند و با تازش مغولان و تیمور به بلوچستان امروز آمده اند، که نمی تواند راستینه ای در تاریخ باشد. بی گمان راه کوچ آنان از شمال باختری ایران به جنوب خاوری بوده است.  تاریخنگار بلوچ جعفری می نویسد که بلوچ ها از دو راه راهی جنوب خاوری شده اند یکی راهی که از حلب در سوریه می آمد و دیگر راهی از کوهستان البرز. پژوهشگران بسیاری بلوچ را از باشندگان سرزمینی در جنوب باختری دریای خزر  دانسته اند. دیمتری الکساندروف تاریخنگار روس می نویسد کوچ ها در دو سوی سپیدرود در گیلان می زیستند و بلوچ در کوهستان و درکنارشان میان بلندی های البرز باختری و بلندی های جنوبی کوه های تالش.  تاریخنگار آذربایجانی مدداف نوشته است تالش ها در جنوب سرزمینشان همسایگانی داشتند که بعدها نام بلوچ بر خود گرفتند وی به  گونه ای بر آن است که بگوید بلوچ ها نیز شاخه ای از کادوس ها، باشندگان کوه های گیلان در دوسوی سپیدرود و    کوه های تالش که گالش ها و تالش های امروز بازماندگان آنانند،  بوده اند. هنوز در میان تالش ها ضرب المثلی هست که می گوید « بلوچ مرز نمی شناسد» و شاید این از آن رو باشد که به گاه همسایگیشان بارها مورد تازش بلوچ ها بوده اند.  ضرب المثل دیگری میان تالش هاست بدین گونه که « آرام آواز نخوان بلوچی بخوان » یعنی بلوچ با آوای بلند آواز می خواند.  هیچ نشانی بر زیستن بلوچ ها در هزار سال پسین در کوهستان های باختر سپیدرود در مرز میان استان های گیلان و زنجان و آذربایجان خاوری نیست و بی گمان این ضرب المثل ها نشانی بر همسایگی آنان در روزگاران بسیار دور دارد. گر کوچ را بدانگونه که امروز در گیلکی کوچک معنی دارد کوچک بپنداریم در برابر آن بلوچ در زبان مردم کوه نشین گیلان معنی تنومندی دارد مانند « بلوچه گو » که به معنی گاو تنومند است و براین پایه می توان پنداشت که بلوچ های باشندة آن زمان گیلان تنمومند بوده اند و کوچ ریز اندام.  ضرب المثلی در گیلکی هست بدین گونه که « بلوچ دونه او جور جورون چه خبره » یعنی بلوچ می داند که آن بالا بالاها چه خبر است که نشان بر بلندی اندام یا برکوه نشینی بلوچ دارد و ضرب المثل « بلوچی سپر نِخّی » یعنی بلوچ سپر نمی خواهد که شاید نشان بر پردلی بلوچ در جنگ داشته باشد. هنوز در میان بلوچ ها برای نام بردن از گروه های گوناگون مردم پسوند « زای » به کار می رود که همسان واژه  « زی » گیلکی به معنی فرزند و زاده است و زای بلوچی نیز همین معنی را دارد.

منبع:http://ganjavar.blogfa.com

شعر تاریخ بلوچ سروده شده توسط ملا محمود ویدادی

ایشان این شعر را در 540 گال (مصرع) سرودند که از پیدایش بابا آدم تا معاصر است شعری بسیار مستند که برگرفته از کتاب " بلوچ و بلوچستان " از قاضی عبدالصمد سربازی است و متن شعر در انتهای چاپ جدید کتاب نیز آمده از تمام بازدید کنندگان بویژه از برادران بلوچم تقاضا دارم شعر را دانــلود کرده و گوش کنند.

 

 

دانلـــــود کنید.

 

 

 

منبع:http://gadrooshia.blogsky.com

 

آهنگی زیبا با عنوان (جی مکران)

     

 سلام دوستان یک آهنگ بسیار زیبا با عنوان

 جی مکران 

از عبدالحکیم ملازهی برایتون گذاشتم حتما دانلود کنید.

 

 

دانلــــــــــود کنید.

 

کتابخانه بلوچی در ملیر کراچی(مرکز ایالت سند)

با همكاري و كمك‌هاي مالي بلوچ‌هاي ايران، بزرگترين كتابخانه مرجع زبان بلوچي در كراچي مركز ايالت سند پاكستان گشايش يافت. مدير كتابخانه "سيد ظهور شاه هاشمي" روز سه شنبه به خبرنگار ايرنا در چابهار گفت: بلوچ‌هاي ايران در ساخت اين كتابخانه كه داراي ‪ ۶۰۰‬متر مربع مساحت و بيش از پنج هزار جلد كتاب است، همكاري داشته‌اند.

"عظيم دهقان "افزود: اين كتابخانه با هدف ارائه خدمات به دانشجويان، دانش آموزان و محققان زبان بلوچي و آنچه كه در مورد بلوچ به زبانهاي مختلف از جمله فارسي، بلوچي، انگليسي، عربي و اردو به رشته تحرير درآمده، گشايش يافته است.

وي كه خود بلوچ ايراني مقيم كراچي پاكستان است با اشاره به مجهز بودن اين كتابخانه به سالنهاي مطالعه و سيستم رايانه‌اي گفت: پرفسور "صبا دشتياري" و پرفسور "عبدالحميد بلوچ" از اساتيد دانشگاه كويته پاكستان از جمله كساني هستند كه كمك شاياني از نظر مادي و معنوي به راه‌اندازي اين كتابخانه داشته‌اند.

عظيم دهقان خاطر نشان كرد: روزانه بيش از ‪ ۳۰‬نفر از اساتيد، دانشجويان، دانش آموزان، و محققان به ويژه ايرانيان مقيم كراچي پاكستان از اين كتابخانه استفاده مي‌كنند.

كتابخانه "سيد ظهورشاه هاشمي "پنجمين كتابخانه بلوچي كشور پاكستان است كه در "ملير كراچي" واقع شده است و كتابخانه‌هاي ديگر بلوچ در كراچي، تربت و كويته پاكستان فعاليت دارند.

دریای مکران

 

نام بلوچستان در سنگ نبشته های داريوش بر بيستون و تخت جمشيد "مكا" يا "مكران" نوشته شده و از آن به عنوان استان چهاردهم فرمانروايی هخامنشي نام برده شده است (سده ششم پيش از زايش مسيح).

 يونانيان باستان در مورد بلوچهاي مكران (بلوچستان ) مطالب بسيار زيادي نوشته اند. مورخين مينويسند كه نخستين تهاجمي كه منجر به كوچ بزرگ آرياها شد هجوم هون هاي سفيد به قسمت باختري رود جيحون بوده كه بر اثر آن كوچ بيشينه ساكنين آسياي مركزي به جانب اروپا آغاز شده است.

 در اين ميان بلوچ ها كه ساكنين شرقي درياي خزر بودند به نواحي جنوبي و مركزي ايران (يزد و كرمان) رانده شدند كه بعدها از اين نواحي نيز به طرف مشرق و سرزمين خشك و صحاري بلوچستان كوچانده شدند.

  فردوسي در شاهنامه به گونه فراگير در باره تاريخ بلوچ ها نوشته است.

 برای نمونه ميتوان از جنگ ميان بلوچ ها و انوشيروان ساساني نام برد كه فردوسي در باره آن مي گويد :

براه اندر آگاهي آمد بشاه             

 كه گشت از بلوچي جهاني تباه

 يا از سربازان بلوچ كه در لشكر سياوش بودند و به جنگ افراسياب توراني رفتند ( هم از پهلو و پارس و كوچ و بلوچ ز گيلان جنگي و دشت سروج).

 فردوسي برگهای زيادي از شاهنامه را به جنگ ما بين پادشاه ايران زمين (كيخسرو) و پادشاه مكران زمين اختصاص داده است.

رزم كاوس با شاه هاماوران:

 

از آن پس چنين كرد كاوس راي          

 كه در پادشاهي بجنبد زجاي

از ايران بشد تا به توران و چين         

 گذر كرد ازآن پس به مكران زمين

ز مكران شد آراسته تا زره  

 ميان ها نديد ايچ رنج از گره

چو آمد بر شهر مكران گذر               

 سوي كوه قاف آمد و باختر

سپه را سوی زابلستان کشيد          

 به مهماني پور دستان كشيد

ببد شاه يک ماه در نيمروز           

 گهي رود و مي خواست گه باز و يوز

 

پس به جای دريای عمان ميتوان گفت دريای مکران.

پراکندگی جمعیتی بلوچ ها

  عمده بلوچها درسه کشور پاكستان ، ايران و افغانستان در سرزميني نسبتا وسيع و گرم زندگي مي كنند تعدادي ازآنان در تركمنستان بسرمي برند مجموع قبايل بلوچ جمعیتی بالغ بر بیست ميليون نفرتخمين زده مي شوند. که بیشترآنهادردوکشورپاکستان وایران ساکن اند.

     بلوچها دراکثرکشورهای جهان سکونت دارند که به دلایل مختلفی از سرزمین خود خارج شده اند. که بخشی ازآنها درکشورهای حوزه خليج فارس وبرخی درممالک آفریقایی زندگی می کنند. بلوچهاي افغانستان اغلب در ولايات هلمند ونيمروزبه سرمي برند. زبان بلوچي شاخه اي از زبان آريايي است. بلوچها از نژاد واحدي تشكيل نيافته اندزيرا كه يك گروه آنها بنام ( غلامان ) اصالت افريقايي دارند که بیشتر دردوران حکومتی استعمارگران انگلیسی برهند به این سرزمین وارد شده وزبان و فرهنگ بلوچی رااختیارکرده اند. و بعضي نيز عرب یاهندي مي باشند .

      جالب آنكه يك قوم هزاره بنام ( دامرده) كه در طول چهار قرن با بلوچها حشر و نشر داشته چنان با آنان در آميخته اند كه امروز شاخه اي از بلوچها بحساب مي آيند اما در اصل و واقع هزاره اند كه تاريخ و قيافه دو رگه شان نيز اين حقيقت را گواهي مي دهد . اکثریت بلوچها سني حنفي مذهب اند.